Cổng thông tin điện tử Kiên Giang

Huyền thoại Anh hùng Dân tộc Nguyễn Trung Trực

Xem với cỡ chữAA

Bài 2: Chiến công đánh tàu tại vàm Nhựt Tảo

(14:20 | 05/10/2018)

 

Ngay từ năm 1860, Nguyễn Trung Trực đã tham gia đạo binh của Trương Định, góp phần chống giữ đồn Kỳ Hòa. Ngày 24-2-1861, đồn Kỳ Hòa thất thủ, Trương Định lui về Gò Công (tỉnh Tiền Giang), còn nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực thì hoạt động ở khu vực Tân An.

 

 

Chiếm được Gia Định, quân Pháp bắt đầu đánh chiếm rộng ra các tỉnh khác ở Nam Bộ. Cuối tháng 3-1861, quân Pháp theo đường kinh Bảo Định, từ sông Vàm Cỏ Tây đánh chiếm thành Định Tường. Lúc này, do nhân dân các nơi nổi lên kháng chiến nên quân Pháp bố trí nhiều tàu tuần tiễu trên các sông rạch, bắn phá, khủng bố, tra xét gắt gao. Tại vàm sông Nhựt Tảo, một nhánh của sông Vàm Cỏ Đông, ăn thông với sông Vàm Cỏ Tây, quân Pháp đưa tiểm hạm Espérance thường trực án ngữ. Trên bờ, quân Pháp cho lập một đồn mới tại chợ Nhựt Tảo, do 20 lính tập người Việt đóng giữ.


Trên tàu Espérance có một đội quân, độ 45 người, đáng kể là có trang bị một khẩu đại bác. Đội quân bao gồm người Pháp, người Tagals và người Việt. Ở trên bờ, đối diện với tàu, có khoảng 20 người lính bản xứ được bố trí sẵn sàng yểm trợ cho tàu. Tất cả được đặt dưới quyền chỉ huy của viên trung úy tên là Parfait được giới thiệu là một sĩ quan trẻ, tích cực và can đảm, đã từng nhiều lần được gắn huy chương vì các thành tích quân sự. Về phía nghĩa quân, ước tính đội nghĩa quân tham gia trực tiếp đánh tàu Espérance khoảng 150 người, được vũ trang bằng giáo, mác, kiếm, lúc nhảy lên tàu có mang theo cả đuốc, được đặt dưới quyền chỉ huy của Nguyễn Trung Trực.


Chỉ huy trận đánh tại vàm Nhựt Tảo là Nguyễn Trung Trực cùng hai Phó quản cơ là Huỳnh Khắc Nhượng và Nguyễn Văn Quang, cùng 59 dân binh. Ngoài ra còn có sự phối hợp của một vài người trong bộ máy hành chính của làng Nhựt Tảo, như hai anh em cai tổng Hồ Quang Minh và hương thân Hồ Quang Chiêu. Nguyễn Trung Trực giao cho Huỳnh Khắc Nhượng và Nguyễn Văn Quang, mỗi người dẫn một đội quân tiến đến chỗ tàu Pháp đậu, bằng cách men theo hai bờ sông để giặc khó phát hiện; khi tới gần mục tiêu thì dừng lại mai phục và đợi lệnh tấn công. Còn Nguyễn Trung Trực cùng 59 cảm tử quân tiến thẳng tới chỗ các tàu Pháp, giả làm đoàn thuyền rước đám cưới… Đội quân của Nguyễn Trung Trực đã tiến sát được tới mục tiêu và cập được vào mạn tàu Pháp, rồi bất thình lình tấn công vào giữa lúc lính tráng trên tàu còn đang nghỉ ngơi.


Tên lính Pháp bị hạ trước tiên đó là phó chỉ huy tàu, cấp bậc hạ sĩ quan. Tên này khi cúi xuống định xét giấy thì bị một ngọn giáo đâm thẳng vào ngực và rơi xuống nước. Nghĩa quân nhảy lên tàu và hò hét vang trời để thị uy. Nguyễn Trung Trực là người đầu tiên lên tàu và 4 tên lính Pháp bị hạ ngay tức khắc. Quân Pháp bị tấn công bất ngờ đã không kịp trở tay, một số nhảy xuống sông, một số chết ngay trong đợt tấn công đầu, số còn lại thì ôm súng bắn bừa bãi.


Hiệu lệnh được ban ra, các đội quân phục kích của Nguyễn Văn Quang và Huỳnh Khắc Nhượng cũng xáp chiến, một phần tấn công vào đám lính Mã tà nằm trên bờ yểm trợ cho tàu Espérance, một phần nhảy xuống tàu. Nghĩa quân dùng búa định đập bể vỏ tàu nhưng không được bèn nổi lửa đốt tàu. Trong vòng mấy phút, lửa bén lên mái tàu bằng lá và lan nhanh. Nghĩa quân rút lui lên các ghe của mình. Trong khi đó 5 tên lính trên tàu Espérance, trong đó có 2 người Pháp, 3 người Tagal may mắn vớ được một chiếc xuồng nhỏ và cật lực chèo để thoát thân. Từ xa, những người này được chứng kiến cảnh tàu Espérance nổ tung và mảnh tàu vỡ văng tới tận bờ sông. Sau trận đánh, 17 lính vừa Pháp vừa Tagal trên tàu bị giết chết, 3 lính Tagal khác bị nghĩa quân bắt nhưng đã thoát được vào lúc tàu nổ.


Được tin về thảm họa vừa xảy ra, trung úy Parfait chỉ huy chiếc tàu Espérance, lúc ấy đang bận đuổi theo một toán nghĩa quân cách đó khoảng 2 dặm, đã tới tàu Garon cũng đậu trên sông Vàm Cỏ, xin viện binh và trở lại chỗ trận chiến vừa xảy ra ngày hôm đó. Viên trung úy này đã tìm được 3 tên lính đang trốn trong bụi rậm, vùi mình trong đầm lầy để chờ viện binh. Không gặp được một nghĩa quân nào, Parfait đã trút cơn tức giận lên nhân dân làng Nhựt Tảo bằng cách đốt cả làng…


Trận đốt tàu Espérance trên vàm Nhựt Tảo là chiến công vang dội trong những năm đầu chống Pháp của nhân dân ta, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Trung Trực. Lần đầu tiên, nghĩa quân bằng vũ khí thô sơ, đã mưu trí tiêu diệt được tàu của Pháp với trang bị vũ khí hiện đại. Sau trận này, danh tiếng Nguyễn Trung Trực vang lừng khắp nơi. Chiến công cũng là niềm cổ vũ lớn lao cho nhân dân trong vùng và nghĩa quân khắp nơi. Đây cũng là một đòn giáng mạnh vào đội quân viễn chinh của Pháp đang ở thế thượng phong, với vũ khí hiện đại, lực lượng thiện chiến. 

 

(Còn tiếp)

(Lược trích theo quyển sách “Huyền thoại Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực”)

Hoàng Giám